Dofinansowanie  in vitro

dofinansowanie

OŚWIADCZENIE

Zarządu FertiMedica Centrum Płodności Sp. z o.o. Sp. k.
w sprawie zasad podziału środków w rządowym programie in vitro na rok 2026

W związku z informacją o podziale środków finansowych na realizację rządowego programu in vitro w 2026 roku oraz z pojawiającą się w przestrzeni publicznej narracją, zgodnie z którą wysokość przyznanych budżetów stanowi prostą konsekwencję tzw. skuteczności klinicznej poszczególnych ośrodków, uznajemy za zasadne przedstawienie stanowiska w tej sprawie.

W debacie publicznej utrwala się przekaz, że niższe finansowanie jest naturalnym następstwem niższego odsetka uzyskanych ciąż. Taka interpretacja ma charakter uproszczony i nie uwzględnia specyfiki leczenia niepłodności jako świadczenia wysokospecjalistycznego, którego wynik zależy od wielu czynników pozostających poza bezpośrednią kontrolą podmiotu leczniczego.

Z przekazanych informacji wynika, że na wysokość przyznanych środków wpływ miały w szczególności dwa elementy: poziom skuteczności klinicznej oraz poziom wykorzystania budżetu w roku poprzednim. Zasada racjonalnego i odpowiedzialnego gospodarowania środkami publicznymi pozostaje bezdyskusyjna. Jednocześnie sposób interpretacji i zastosowania tych parametrów wymaga jasnego przedstawienia metodologii, w tym wskazania ich wzajemnych relacji, przypisanych wag oraz algorytmu ich zastosowania.

Podział budżetu programu powinien opierać się na kryteriach transparentnych, proporcjonalnych, adekwatnych do charakteru udzielanych świadczeń oraz znanych wcześniej Realizatorom. Wskaźnik liczby ciąż na cykl lub na parę, analizowany bez uwzględnienia struktury klinicznej pacjentów, nie stanowi pełnego narzędzia oceny działalności ośrodka.

Skuteczność procedur medycznych w obszarze medycyny rozrodu jest wypadkową wielu zmiennych, w szczególności wieku pacjentki, rezerwy jajnikowej, nasilenia czynnika męskiego, obciążeń genetycznych, chorób współistniejących oraz historii wcześniejszych niepowodzeń terapeutycznych. Ośrodki mogą różnić się profilem przyjmowanych pacjentów, co w literaturze medycznej określane jest jako zróżnicowanie struktury klinicznej (case-mix). Porównywanie niekorygowanych wskaźników skuteczności nie oddaje tej okoliczności w sposób wiarygodny.

Z przekazanych informacji wynika, że kryterium skuteczności klinicznej miało istotny wpływ na wysokość przyznanych środków. Kryterium to nie było wcześniej komunikowane jako determinujące poziom finansowania w ramach programu. Wprowadzenie istotnego parametru decyzyjnego bez uprzedniego jednoznacznego wskazania jego znaczenia oraz wagi rodzi pytania dotyczące przejrzystości i przewidywalności zasad finansowania świadczeń ze środków publicznych, zwłaszcza w programie realizowanym od 1,5 roku w formule wieloletniej.

W systemie ochrony zdrowia szczególnego znaczenia nabierają zasady równego traktowania podmiotów, pewności prawa oraz stabilności warunków realizacji programu. Zmiana lub istotne doprecyzowanie kluczowych kryteriów podziału środków na etapie końca lutego roku budżetowego wymaga jasnego uzasadnienia metodologicznego, w tym wskazania zastosowanego algorytmu oraz wag przypisanych poszczególnym wskaźnikom.

Program rządowy został przedstawiony jako mechanizm zapewniający równy dostęp do leczenia parom spełniającym kryteria ustawowe, bez selekcji ze względu na rokowanie. Model finansowania powinien pozostawać w pełnej spójności z tą zasadą oraz być skonstruowany w sposób eliminujący ryzyko powstawania niezamierzonych efektów systemowych.

Publiczne sprowadzanie oceny ośrodków do prostego zestawienia „wyższa skuteczność oznacza wyższą jakość” prowadzi do nadmiernych uproszczeń w ocenie działalności podmiotów realizujących program, w szczególności tych, które podejmują się leczenia pacjentów z bardziej złożonym rokowaniem klinicznym.

Pragniemy zwrócić uwagę, że uproszczone wiązanie poziomu finansowania z wskaźnikiem skuteczności wywołało w przestrzeni publicznej liczne komentarze i wątpliwości interpretacyjne. Na forach oraz w grupach wsparcia zrzeszających pacjentów pojawiają się pytania dotyczące relacji pomiędzy wysokością finansowania a poziomem skuteczności poszczególnych ośrodków.

Zwracamy również uwagę, że w przestrzeni internetowej pojawiają się relacje pacjentów opisujących sytuacje, w których – według ich odczuć – trudniejszy profil medyczny (np. niskie AMH) mógł mieć wpływ na decyzje kwalifikacyjne do Programu. Nie przesądzając zasadności tych relacji ani nie odnosząc ich do konkretnych podmiotów, wskazujemy, że sama możliwość powstania takiego przekonania społecznego świadczy o potrzebie maksymalnej przejrzystości zasad finansowania.

W naszej ocenie mechanizm finansowy powinien być skonstruowany w sposób jednoznaczny, transparentny i uwzględniający zróżnicowany profil kliniczny pacjentów, tak aby nie generował presji systemowej mogącej w sposób niezamierzony ograniczać dostępność świadczeń dla osób o najbardziej złożonej sytuacji medycznej.

Sprowadzanie wielowymiarowego procesu, jakim jest skuteczność leczenia niepłodności, wyłącznie do uśrednionych wskaźników liczbowych bez ich bezwzględnego odniesienia do struktury klinicznej populacji pacjentów, prowadzi do błędnych wniosków interpretacyjnych. W konsekwencji może to oddziaływać zarówno na postrzeganie poszczególnych ośrodków przez opinię publiczną, jak i na równowagę warunków realizacji Programu między poszczególnymi Realizatorami.

W celu zapewnienia pełnej przejrzystości procesu alokacji środków zwróciliśmy się do Ministerstwa Zdrowia w trybie dostępu do informacji publicznej o udostępnienie danych obejmujących w szczególności:

• wysokość środków przyznanych poszczególnym realizatorom w latach 2024–2026,
• poziom wykorzystania środków w poszczególnych latach,
• informacje o podziale dodatkowych 100 mln zł przeznaczonych w 2025 roku, w tym wysokość środków przekazanych poszczególnym realizatorom wraz z kryteriami ich rozdzielania,
• szczegółowy algorytm (wzór matematyczny) zastosowany przy przydziale środków, w tym sposób uwzględnienia kryterium skuteczności klinicznej oraz wykonania budżetu.

W naszej ocenie transparentność danych finansowych oraz ujawnienie metodologii podziału środków są niezbędne dla zachowania zaufania publicznego do programu finansowanego ze środków publicznych.

Jednocześnie podkreślamy, że nigdy wcześniej nie przekazywano jednoznacznej informacji, iż poziom skuteczności klinicznej będzie wprost i bezpośrednio powiązany z poziomem finansowania w kolejnych latach realizacji programu. Brak takiej komunikacji ma istotne znaczenie w kontekście przewidywalności warunków realizacji umowy wieloletniej.

Wszystkim realizatorom programu zależy na jego powodzeniu, na skuteczności leczenia oraz na jak największej liczbie uzyskanych ciąż. Wspólnym celem jest dobro pacjentów i efektywność programu. Jednocześnie model finansowania powinien pozostawać w pełnej zgodności z założeniami programu oraz zapewniać przejrzystość, przewidywalność i równe warunki realizacji dla wszystkich podmiotów.

Naszym celem nie jest formułowanie zarzutów wobec kogokolwiek lecz wskazanie na potrzebę takiego ukształtowania algorytmu finansowania, który w sposób jednoznaczny zabezpieczy zasadę równego dostępu pacjentów do świadczeń, niezależnie od stopnia skomplikowania ich sytuacji medycznej, a jednocześnie zapewni pełną przejrzystość i przewidywalność zasad alokacji środków publicznych, chroniąc wszystkich Realizatorów przed wątpliwościami interpretacyjnymi co do sposobu ich podziału.